Eros nedir?

Yunan mitolojisindeki Aşk Tanrısı'dır. Romalılar «Cupidon» adını vermiştir. Annesi Afrodit (Venüs) tir. Bazı efsanelere göre babası Tanrılar Kralı Zeus (Jüpiter), bazılarına göre de Savaş Tanrısı Hermes (Mars) tır. Eros sanat eserlerinde güler yüzlü, altın kanatlı küçük bir erkek çocuk olarak gösterilmiştir. Elinde yaylı oklar vardır. Eski inanışa göre Eros'un oku ile yaralananlar aşık olurlar. Mitolojide Eros'un başından böyle bir macera geçtiği anlatılır. Bu efsane Batı sanat ve edebiyatında birçok şiir, tablo ve heykele konu olmuştur.

Romalılar ona cupidons adını vermiş­lerdir. Annesi aphrodite (Venüs). Kimi efsanelere göre eros’un babası tan­rılar kralı zeus (Jüpiter), kimisine göre ise savaş tanrısı hermes (Mars)tır. Eros sanat eserlerinde, aşk tanrısı eros güler yüzlü, altın kanatlı küçük bir erkek çocuk olarak gösterilmiştir. Elinde bir yayla oklar vardır. Eski İnanışa göre,eros’un oku ile yaralananlar aşık olurlar. Mitolojide eros’un da başından böyle bir serüven geçtiği anlatı­lır:

Bir gün eros, kendi oku ile yaralanır, psykhe adında bir prensese aşık olur. Psykhe evlenerek eros’un yüzünü görmeyeceğine söz vermiştir. Bir akşam da­yanamaz, eros uyurken, elinde bir mumla ona yaklaşır, güzelliğini seyreder. Bu sırada mumdan akan kızgın bir damla eros’un om­zuna düşer, onu uyandırır.Eros, psykhe’ye çok kızar, onu bırakıp gider. Psykhe çok üzülür, aphrodite’den yardım ister.

Sonunda tanrıların sayesinde dünyadan kurtularak ölümsüz olur,sevgilisi eros’la olimpos dağı’nda mutlu bir hayat sürmeye başlar.Bu hikayeye göre, mitolojide eros kalbi psykhe ruhu temsil eder.Bu efsane batı sa­nat ve edebiyatında birçok şiire, tabloya, heykele konu olmuştur.Bunların en tanın mışlarr.Arasında,italyan heykelcisi palatinon’un «Eros» u, fransız heykelcisi rodin’in «Baiser» (başta gelir. Eros edebiyatta da birçok eserlere konu olmuş, ef­saneyi işleyen şiirler yazılmıştır.

Eski Yunancada aşk veya sevgi için kullanılan dört ayrı sözcük vardı: Agape, Eros, Philia, Storge. "Storge" aile sevgisini, "philia" arkadaşça sevgiyi, "agape" gerçek aşkı, "eros" ise tutkulu aşkı ifade ediyordu. "Eros"un (E???) "agape"den farkı, ilk görüşte duyulan aşkı, tensel çekimi, karşıdakini arzulamayı ifade etmesidir ki dilimize de yerleşmiş "erotik" sözcüğünün kökeni de odur. İşte Eros, Yunan mitolojisinin herhangi iki karakteri arasında bu çekimi ansızın oluşturabilen Yunan aşk tanrısıdır.

eros

İlk mitolojik kaynaklarda evren meydana gelmeden önceki madde içermeyen boşluktan (Khaos) türeyen ilk tanrılardan biri olarak geçen Eros, daha sonraki dönemlerde güzellik tanrıçası Afrodit ile savaş tanrısı Aresin oğlu sayılmıştır. Ilyada şairi Homeros, Eros'tan bahsetmez, gelgelelim filozof Parmenides, Eros'un geri kalan tüm tanrılardan önce meydana geldiğine inanır. Eros hep kanatlı hayal edilmiştir, ama elinde ok ve yay olan küçük, muzip, tombul suratlı bir çocuk (cupid) olarak tasvir edilmesi, sonradan, bazı satirik şiirlerin etkisiyle gerçekleşmiştir.

Roma mitolojisinde Cupido ve Amor adıyla bilinen aşk tanrısı Eros'un Yunan mitolojisinde çocuğu olmadığı gibi, Psyche'yi saymazsak, kendi başından geçmiş bir aşk hikayesi de yoktur. Yunan mitolojisinde iki Eros bulunmaktadır. Biri Orpheusçuların Kozmik Yumurta'dan çıkan Phanes adıyla bildikleri, Hesiodos'unsa sadece Khaos'tan türemiş Eros diye andığı, ilk Eros, diğeri ise güzellik tanrıçası Afrodit'e köpüklerden doğduğu andan itibaren eşlik etmiş ve bazı kaynaklara göre de onun oğlu olan, muzip aşk tanrısı Eros. Bu ikisi aynı tanrı dahi olsa mitolojik hikayelerde birbirleriyle karışmazlar, çünkü ikinci Eros'un, "varlıkları meydana getirici güç olarak aşk" anlamındaki ilk Eros'tan daha sonra ortaya çıkmış olduğu kesindir.

Biz Yunan aşk tanrısı Eros dediğimizde elbette mitolojik karakterler arasında aşk çekimi uyandırma yeteneğine sahip olan, muzip, genç Eros tanrısını anlıyoruz. Afrodit kültüyle sıkı sıkıya bağlantılı olarak, genç Eros, ilk Eros'a göre çok daha yaygın, güçlü bir külte konu olmuştur. Hesiodos, Afrodit'in, Uranos'un Kronos tarafından kesilerek denize atılmış erkeklik organından yayılan kanın dalgalarla buluşması sonucu oluşan köpükten doğduğunu söylerken, Afrodit'in doğuşuna iki aşk tanrısının eşlik ettiğini de ilave eder: Eros ve Himeros. Himeros, "önüne geçilemeyen tutku"yu temsil eder ki sonradan Himeros da, Afrodit ile Ares'in, adlarına Erotes (Tutkular, Aşklar) denen dört oğlundan biri sayılmıştır. Antik şairler ve sanatçılar, zamanla Erotes grubuna iki tanrı daha eklemişlerdir:

Karşılıklı, sadakatli aşkı temsil eden Anteros ile sevgiliye duyulan hasreti temsil eden Pothos. Fakat bu dördü arasında Eros'un mitolojideki yeri her zaman daha büyük olmuştur. Aşk ateşini, bazen ok ve yayla, bazen de elinde tuttuğu meşale ile ölümlüler kadar ölümsüzlerin de yüreğine düşürebilen sadece Eros'tur. Eros, annesi Afrodit'e itaatsiz gibi görünse de tutkuyla bağlıdır. Antik vazo resimlerinde yakışıklı bir delikanlı veya küçük bir oğlan olarak resmedilmiştir. Bu resimlerde elinde her zaman ok ve yay bulunmaz, bazen elinde çiçek, kuşak, tavşan gibi bir aşk hediyesi tuttuğu görülür.

Mozaik ressamları onu kanatlı, tombul, muzip bir oğlan olarak, adeta bir bebek gibi resmetmeyi yeğlemişlerdir. Heykeltraşlarsa Eros betilerinde daha çok silah (ok ve yay) taşıyan bir erkek çocuk imgesine yer vermişlerdir. Erotes dörtlü tanrı grubunun bilinen ilk tasviri, M.Ö. 2. yüzyıla aittir ve kabartma şeklinde bir antik tiyatro duvar süsünde görülür. Bu sahnede Erotes tanrıları, kanatlı kızlarla birlikte, keçilerin çektiği bir savaş arabasının içinde gösterilmişlerdir. Erotes tasvirleri bundan sonra av sahneleri biçiminde epey yaygınlaşmıştır. Eros, atletizmle bağlantılı sayıldığı için birçok gymnasion'a (halka açık spor oyunları için antrenman alanı) Eros heykeli dikilmiştir. Eros tasvirlerinin içinde aksesuar olarak lir, flütler, horozlar, güller, yunus balıkları da bulunur ki bunlara Eros'un sembolleri gözüyle bakılır.

Sözlükte "eros" ne demek?

1. Ruhsal çözümleme açısından cinsel eğilimler ve bunlardan doğan isteklerin tümü.
2. Yunan mitolojisinde aşk tanrısının adı.

Eros kelimesinin ingilizcesi

n. god of love (Greek Mythology)
Köken: Fransızca